ویتامین C (اسید آسکوربیک) یک آنتیاکسیدان قوی، کوفاکتور ضروری سنتز کلاژن و حامی حیاتی سیستم ایمنی است. ویتامین C خوراکی نمیتواند از آستانه پلاسمایی خاصی فراتر رود. اما ویتامین C با دوز بالای وریدی به غلظتهای بسیار بالاتر میرسد و در سطح دارویی عمل میکند.
مقایسه خوراکی و وریدی
انتقالدهندههای SVCT1 و SVCT2 رودهای در دوزهای خوراکی بیش از ۲۰۰ میلیگرم/روز سریعاً اشباع میشوند — قسمت اعظم دوزهای گرمی بدون جذب دفع میشود. مسیر وریدی این محدودیت را دور میزند — سطح پلاسمایی میتواند ۳۰–۷۰ برابر بیشتر از حد قابل دستیابی خوراکی باشد. این تراکم بیوشیمی متفاوتی را در داخل سلول باز میکند.
ویتامین C وریدی با دوز بالا میتواند بهصورت پرواکسیدان عمل کند (بهطور انتخابی سلولهای آسیبدیده را هدف بگیرد) در شرایط استرس اکسیداتیو؛ در دوزهای طبیعی اثر آنتیاکسیدانی غالب است.
کاربردهای بالینی
پشتیبانی ایمنی: تأثیر مستقیم بر عملکرد نوتروفیل و لنفوسیت. بهصورت پیشگیری در فصول سرماخوردگی.
سنتز کلاژن: آنزیمهای پرولیل و لیزیل هیدروکسیلاز وابسته به C هستند. آثار قابل اندازهگیری بر سفتی پوست، سلامت غضروف مفصل و التیام زخم.
استرس اکسیداتیو: رادیکالهای آزاد را خنثی میکند — حفاظت قلبی، عروقی، عصبی و پیشگیری از بیماریهای مزمن.
خستگی و بازیابی: غدد فوق کلیه بالاترین تراکم ویتامین C را دارند؛ پاسخ استرس و سنتز کورتیزول وابسته به C هستند.
ایمنی و ارزیابی قبل از درمان
غربالگری G6PD قبل از ویتامین C وریدی با دوز بالا اجباری است — کمبود میتواند به همولیز منجر شود. در سابقه سنگ کلیه، پروتکل فردی. بیماران دیابتی از تداخل احتمالی با گلوکومتر مطلع میشوند.
برای پروتکل ویتامین C وریدی خود رزرو کنید.
رزرو نوبت